TRAFİK İŞARETLERİ


YATAY VE DÜŞEY TRAFİK İŞARETLERİ


Yol ve çevresinin genel durumu hakkında gerekli görülen uyarı ve önerileri, yazı ve semboller halinde mesajlarla yolu kullananlara iletilmesini, trafik işaret levhaları sağlarlar.

 Kaplamalı yollar, otopark alanları ve havalimanları ancak; üzerlerindeki yatay ve düşey trafik işaretleriyle tanımlıdırlar.  

  Yollar Ve Işaretler2  2

Kentsel yaşama geçişle önemi daha da artan, yaya ve araçların yollarda güvenli seyredebilmesi, yatay ve düşey işaretlerlerle verilen mesajlara uyulması ile mümkün olabilmektedir.
Otomotiv sanayindeki gelişmeler, araç trafiğinin hızının, konforunun ve sayısının artırmasını  doğurmuş. Yolların da bu gelişmelere ayak uydurabilmesi ve yol güvenliğinin artırılmasını önemli kılmıştır.

Bu nedenle, yatay ve düşey trafik işaretlerinin varlığı ve sürekliliğinin sağlanmasının önemi bir kat daha artmıştır.

 

 

YATAY İŞARETLEMELER

Yatay işaretler, (yol kaplaması üzerine yapılan işaretlemeler) trafiğin düzenlenmesi, bazı yasaklama ve kısıtlamaların belirtilmesi ve yolu kullananlara rehberlik etmesi amacıyla yol yüzeyine çizilen çizgiler, oklar, yazı ve sembollerden oluşmaktadır. Taşımaları gereken özellikler de aşağıda belirtilmiştir.
3   4

Yatay işaretler, gündüz yol kaplaması ile iyi bir kontrast oluşturmalı, gece far ışığında özel katkı maddelerinin etkisiyle kolayca görünür olmalıdır.

 

Yatay işaretlerin de diğer trafik işaret levhalarında olduğu gibi aynı etkiyi yaratması bakımından mutlaka gece
görünürlüğünün sağlanması gereklidir.

Yol kaplaması üzerine çizilen çizgiler ve yazılarla, yapılan ok ve sembollerle sürücülere önceden yol hakkında bilgiler verilir, yasaklama ve kısıtlamalar bildirilir.

 

*Yatay işaretlerin algılanması, düşey trafik işaretlerine nazaran daha fazla olduğu için, yatay işaretlerle sürücülere verilen mesajlar, düşey işaretlerle verilen mesajlara oranla daha etkili olmaktadır.

Yatay işaretleme ile verilecek mesajlar; 

1- Yol kaplaması  yüzeyine çizilen çizgilerle, yolu kullananlara geçme yasakları bildirilir.
2- Şerit çizgileri ve yönlendirici oklar ile kavşaklarda ve yollarda trafiğin seyir yönüne uygun şeridi kullanması ve sonucunda yol kapasitesinin arttırılması sağlanır.

5    6

3- Kenar çizgileri ile yolun kaplama sınırları sürücülere bildirilir.

4- Yoldaki bakım-onarım çalışma sahaları ve olağandışı daralma ya da kaplamadaki farklılıklar gösterilir.

7

5- Yaya geçidi gibi işaretlerle yolun aynı düzeyde yayalar tarafından da kullanılma olasılığı belirtilmiş olur.

 8

Yatay işaretlemelerin şu özellikleri taşıması gereklidir:

-İyi tanımlanmış geometrik boyutlandırma olmalıdır. Yani çizginin eni, boyu, sembol, yazı ve rakamların ebatları
verilen toleransları aşmamalıdır.

-Gündüz görünürlüğünün sağlanabilmesi için işaretleme yeterince beyaz, ışığı geri yansıtma (retrorefleksiyon) ve kirlenme direnci (kir ve pas tutmama özelliği) yüksek olmalıdır.

-Her türlü ışık altında yeterince görünür (görünebilme özelliği) olmalıdır.

-Yeterince kayma önleyici (kaymaya dirençli-kaydırmaz) olmalıdır. 

-Tabana iyi yapışan, her türlü hava şartına ve kar mücadelesi amacıyla yola atılan tuza dayanıklı olmalıdır.

-Yoldan geçmesi muhtemel trafik miktarının (Proje ömrü içinde oluşacak dingil tekerrürü) yaratacağı aşınma  nedeniyle yeterince aşınmaya dayanıklı (uzun ömürlü) olmalıdır.

-Uygulamadan sonra yolun hemen trafiğe açılabilmesi için kuruma süresi kısa olmalıdır.

9   10

-Sürüş güvenliği ve drenaj teknikleri nedeniyle yol sathında çok fazla kabarıklık yapmaması (kesme derinliği) gereklidir.

-Yol yüzeyinde kaplamayı bozucu etkisi olmamalıdır. (çatlaklık)
-İş ve çevre güvenliğinin sağlanması için işçi koruma ve çevre yasalarında öngörülen yasaklı kimyasallar  içermemelidir.

-İşaretleme malzemeleri depolanmaya yeterince elverişli olmalı ve kolay işlenebilmelidir.

11     12    13

Mümkün ise, işaret, kullanım altında iken sürücüleri yönlendirme ve uyarma açısından hiçbir zaman optimum
şartların altına düşmemelidir. Bu nedenle uygunluk testlerine bağlı sertifikalı olmalıdır.

 

YATAY İŞARETLEMELERDE KULLANILAN BOYALAR ve YATAY İŞARET CİNSLERİ 

a-Tek kompenantlı, solvent bazlı klor kauçuk ve akrilik esaslı olan soğuk yol çizgi boyaları, 

b-Tek kompenantlı, su bazlı soğuk yol çizgi boyaları,
c-Çift kompenantlı püskürtmeli ve serme yöntemi ile tatbik edilen soğuk yol çizgi boyaları ve
d-Termoplastik yol çizgi boyalar ile
e-Termoplastik hazır yapıştırma bantlardır.

14 

Yapı Yol Trafik’in Çift Komp. Boya
ile bir limanda oluşturduğu kavşak

 

Yollar, otopark limanlar ve havalimanlarının kaplama cinsleri, trafik yoğunlukları ve işaretleme cinsleri göz önünde tutularak en uygun boya çeşidi yatay işaretlemede tercih edilmeli ve uygulaması yapılmalıdır.

15   16

                                                                               Yurt Dışında Yatay İşaretlemeyle Oluşturulmuş bir Kavşak.

 

17

YOL ŞERİT ÇİZGİLERİ MAKİNE PARKI

 

DÜŞEY İŞARETLEMELER

Düşey Trafik İşaretleri genel olarak TT, T, Bilgi Levhaları ve Çalışma Grubu Levhaları olarak sınıflandırılabilirler.
Levhalar, alüminyum, galvaniz, CTP ve ahşap gövdeli olabildiği gibi, üzerindeki kaplamalar açısından da; normal, yüksek, süper yüksek yansıtma özelliklerine sahip malzeme kaplamalı, boyalı veya ışıklı olarak da sınıflandırılabilirler.

(TT) GRUBU LEVHALAR

Trafik Tanzim Levhaları aşağıda da görüldüğü gibi yolver ve dur levhalarının dışında tüm işaret levhaları daire şeklindedir. Bu işaretler, zorunluluk belirten işaretler hariç genellikle beyaz zemin üzerinde kırmızı çerçeve ve siyah sembollerden oluşur. Zorunluluk belirten levhalar da mavi zemin üzerinde ok ve sembollerden oluşur.

18

 

DİZAYNINDA DEĞİŞİKLİK  YAPILAN  (TT) GRUBU LEVHALAR

19

 

(T) GRUBU LEVHALAR

Tehlike Uyarı İşaretleri, aşağıda da görüldüğü gibi genel olarak beyaz zemin rengi üzerinde kırmızı bir çerçeve ve siyah sembollerden oluşan üçgen levhalardır.

20

 

DİZAYNINDA DEĞİŞİKLİK  YAPILAN  (T) GRUBU LEVHALAR

21

 

STANDART BİLGİ  LEVHALARI

22

Yukarıda görüldüğü gibi, genel olarak mavi zeminli dörtgen levhalar üzerinde oluşturulan beyaz zeminli ikinci bölümlerden ve siyah sembollerden oluşurlar.

 

Şehiriçi yollarda kullanılan yapım, bakım ve onarım yatay işaretlemeleri; sarı renkli malzemeler kullanılarak yapılmalıdır. Ve bu malzemeler, çalışma sona erdikten sonra silinebilecek şekilde imal edilmelidir.

Şehiriçi yollarda yapım bakım onarım çalışmalarında kullanılacak(Düşey İşaret ler) standart trafik işaret levhaları ise standart boyut, şekil ve renkleri değişt irilmeksizin örneklerde verilen ebatlarda, aşağıda da görüldüğü gibi sarı zemin renkli ve siyah bordürlü levhalar şeklinde olmalıdır. Bu kesimlerde uygulanmak üzere dizayn edilecek diğer bilgi işaret leri de sarı zemin rengi üzerinde siyah renkli yazı, rakam, şekil, sembol, resim ve bordür şeklinde düzenlenmelidir.
Yapım, bakım ve onarım sahalarında kullanılan trafik işaret levhaları, mutlaka geri yansıt ma özelliğine sahip reflektif malzemelerden imal edilmelidir. Bu kesimlerde kullanılacak reflektif malzemelerin yüksek yansıt ma özelliğine sahip olması tercih edilmelidir. Şehir içerisindeki yapım onarım işaret lemeleri yapılırken eğer çalışma geceden önce bit irilmeyecekse, ışıklı ikaz lambalarının da olması, sürücülerin can güvenliği için gereklidir.

Yol Yapım, Bakım ve Onarım Levhaları; bunlar da sarı zemin üzerine yerleştirilen ve standartları değiştirilmeyen T ve TT grubu levhalardan oluşurlar.

23

 

Düşey Trafik İşaret Levhalarının, otoyollar, devlet ve il yolları ile köy ve belediye yollarında,
havalimanı ve otoparklarda kullanılmalarına göre ebatları değişmektedir.


STANDART TRAFİK İŞARET LEVHALARININ BOYUTLARI :

Karayollarındaki standart trafik işaret levhalarının boyutları aşağıdaki gibi belirlenmiştir:

24

 

Yıllık ortalama günlük trafiği 2500’ün üzerinde olan yollarda, büyük ebatlı işaret levhaları kullanılmalıdır. (3)
Normal ebattaki trafik işaret levhalarının konulmasının uygun olmadığı ya da hız sınırının düşük olduğu özel yollarda, şehir içindeki dar cadde-sokaklarda ise küçük ebatlı işaret levhaları kullanılmalıdır. (1)


Aydınlatılmamış karayollarında ve trafiğin yoğun olmadığı yollarda orta derecede yansıtma gücüne sahip normal performanslı geri yansıtıcı malzemelerin kullanımı, otoyolların düşey işaretlemesinde ve yüksek miktarda trafik akımı olan karayollarında, bakım onarım sahalarının işaretlenmesinde ve yarı aydınlatılmış kesimlerde ve kaplama üstü yön levhalarında ise yüksek yansıtma gücüne sahip reflektif malzemelerin kullanımı tercih edilmelidir.


Karayollarında boyutları değişken olan standart işaret levhalarında kullanılan harflerin, yüksekliği ve  genişliği yani yazı serileri ise;
İşaretin konulacağı yoldaki toplam şerit genişliğine,
Yolun proje hızı veya işletme hızı ile işaret levhasındaki mesaj sayısına göre belirlenmelidir.

Bu belirlemede amaç, sürücülerin mesajı rahatlıkl a ve yeterli mesafe ve zaman öncesi okuyabilmeleri ve okuduktan sonra güvenli manevrayı yapabilmeleridir.
Sürücülerin dikkatlerinin yoldan uzaklaşmaması için sürücülerin levhaya bakış açılarının 10 dereceden büyük olmaması gereklidir. Aksine durumlar sürücünün başını çevirmesine neden olur ki bu da trafik güvenliğini tehlikeye atmasına neden olmaktadır.

Yolların proje veya işletme hızı aracın birim zamanda kat edeceği mesafeyi etkilediği için sürücünün levhadaki mesajı okuması ile doğrudan ilişkilidir. Bu bakımdan proje veya işletme hızlarından hangisi daha yüksekse levha projelendirilmesinde o hız dikkate alınmalıdır.

25

 

V = proje veya iĢletme hızı (km/h)
t = Okuma zamanı (Saniye)
L1 = Okuma-anlamada katedilen yol.(m)
L2 = Sürücünün okuyup anladığında levhaya olan mesafesi(m)
L = Sürücünün levhayı okuyabilmeye başladığı uzaklık (m)
S = Şerit genişliği (m)
n = İşaret levhasındaki mesaj sayısı (Ad)

26

 

Bu hesaplamalar, levhaların seyir halindeki sürücüler tarafından yeterli mesafe ve süre önce
okunabileceği yazı serileriyle ve harf yüksekliklerinde mesajların ( isimlerin) yazılmasını ve levha
boyutlarının da belirlenmesini sağlamaktadır.

Otoyollarda (O)Serisi, diğer yollarda ise (E) Serisi harfler kullanılır.

27

 

BAZI DÜŞEY İŞARETLERİN MONTAJLARINDA GÖZETİLMESİ GEREKEN ÖZELLİKLER 

Yerleşim Alanları Dışında ki Düşey işaret Montajında
Yükseklikler, işaretin konulduğu tarafın banket iç
kenarı üst kotundan alınmalıdır.

B= l.50 m. (genel olarak)
B= l.00 m. (zorunlu durumlarda)

28

 

Yerleşim Alanları İçinde ise, kullanılacak trafik işaret levhalarının mümkün ise yaya kaldırımı dıĢına
yerleştirilmeleri gerekmektedir. Ancak, işaret levhasının yola uzaklığı 4.00 metreyi de aşmamalıdır.
Eğer Yaya kaldırımı üzerine yerleştirilmesi zorunlu ise yayaların levhaya çarpmaması için zemin
ile levha alt kenarı arasındaki mesafenin 2.00 m den az olmamasına da dikkat edilmelidir.

29

30

 

Kaynakça:
1 - KGM Trafik El Kitabı ve KGM Yayınları.
2 - Projelendirilmesi veya yapımında bulunduğum yatay ve düşey işaret uygulama resimleri ile yurtdışında sadece yatay İşaretlemeyle oluşturulmuş bir kavşak resmi ile ülkemizde uyguladığımız sadece çizgilerle oluşturulmuş kavşak.


Aydın NOGAY
İnşaat Mühendisi
Genel Müdür

Başa Dön